19 CE-markering van gevelelementen

19.1 Inleiding

De Nederlandse bouwregelgeving wordt steeds meer beïnvloed door Europa. Ook worden er steeds meer Europese regels van toepassing verklaard op de levering van bouwproducten. Zo moeten vliesgevels voorzien zijn van CE-markering. Voor niet-brandwerende ramen, deuren en puien is deze eis op 1 februari 2010 verplicht geworden. Brandwerende ramen, deuren en puien zullen later volgen. In dit onderdeel wordt beschreven hoe de VMRG gevelbouwer de VMRG gevelelementen kan voorzien van CE-markering.

19.2 CE-markering

CE-markering is een paspoort voor een product dat in de gehele Europese Unie (EU) geldig is. Het behandelt alle wettelijke eisen die de relevante geharmoniseerde (d.w.z. van toepassing verklaard in alle landen van de EU) normen stellen. Voor vliesgevels is dit NEN-EN 13830. Voor niet brand- en rookwerende ramen, buitendeuren en buitenpuien is dit NEN-EN 14351-1.

De VMRG heeft als standpunt dat VMRG gevels en gevelelementen geen rol hebben bij de constructieve eigenschappen en eisen van een gebouw. Derhalve acht zij de EN 1090 en aanverwante normdocumenten niet op de gevel van toepassing. Deze producten zijn ook uitgesloten in de hEN 1090-1. 

Producten die aan de scope van een andere geharmoniseerde Europese norm voldoen, kunnen niet aan de EN 1090 moeten voldoen. Zo zijn bijvoorbeeld vliesgevels (hEN 13830) geen onderdeel van de dragende constructie van een gebouw, dus geen onderdeel van hEN 1090.

Bij bepaalde producten van VMRG bedrijven kan er wel sprake zijn van een constructieve functie zoals expliciet aangeven in de EN 1090 zoals serres e.d. dan luidt de huidige interpretatie dat deze wel vallen onder de EN 1090.

Let op: Als men aan de hEN 1090 moet voldoen dan betekent dit voor het betreffende bedrijf dat het productieproces vooraf gecertificeerd moet zijn door een Notified Body.

Nationale regelgeving dient te worden aangepast indien deze tegenstrijdig is met de Europese regelgeving. Om CE-markering in te kunnen voeren zijn derhalve alle testmethodes en procedures in de gehele EU op elkaar afgestemd.

Alle VMRG gevelelementen zullen (indien vereist) voorzien zijn van CE-markering. De VMRG gevelbouwer verstrekt aan de afnemer van VMRG gevelelementen een Declaration of Performance-verklaring (DOP-verklaring).

CE-markering is van toepassing op gevelelementen die de fabriek verlaten, maar is niet van toepassing op de montage of installatie. Daarom zal de VMRG gevelbouwer bij de levering van een VMRG gevelelement documenten leveren, waarin de prestaties van het gevelelement beschreven staan en verklaard worden (CE-markering en DoP-verklaring). Met behulp van deze documenten kan dan eenvoudig worden bepaald of het desbetreffende gevelelement geschikt is om te worden toegepast in het bouwwerk. De waarden die aangegeven zijn in de CE-markering, de DoP-verklaring en commerciële publicaties, worden door de VMRG beschouwd als ideaaltypische waarden. Deze waarden zijn veelal verkregen vanuit ideale testomstandigheden.

De VMRG gevelbouwer realiseert met de CE-gemarkeerde producten in de praktijk gevels met prestaties die voldoen aan het Bouwbesluit of hoger.

Ook stelt de EU eisen aan de mate van zekerheid dat het desbetreffende product ook de opgegeven prestaties haalt. Voor niet-brandwerende vliesgevels, ramen, deuren en puien is dit niveau 3 (Attestation of Conformity (AoC)). Dit wil zeggen dat er een Initiële Type Test (ITT) moet plaatsvinden onder supervisie van een Notified Body (certificatie instelling). Daarna mag de VMRG gevelbouwer, die intern een systeem van IKB (Interne Kwaliteit Bewaking) hanteert, zelf verklaren wat de prestaties zijn van het desbetreffende gevelelement. Voor brandwerende gevelelementen en vluchtdeuren is AoC niveau 1 vereist. Dit impliceert dat ook de productie onder toezicht staat van een Notified Body (certificatie instelling).

19.3 ITT-testen

Om de prestaties van een gevelelement te bepalen dienen er laboratorium testen en/of berekeningen op een prototype te worden uitgevoerd. Dit prototype dient representatief te zijn voor de gehele reeks gevelelementen die op basis van dit prototype worden gemaakt. Voor de prestaties kan gebruik worden gemaakt van de classificatie tabel die in de desbetreffende normen zijn weergegeven. Voor bijvoorbeeld vliesgevels is dit tabel Classificatie uit NEN-EN 13830.

De Initiële Type Test en de bepaling van de prestaties van een gevelelement hoeft slechts éénmaal te worden uitgevoerd bij aanvang van de productie onder CE-markering. De VMRG gevelbouwer kan garanderen dat de daadwerkelijke geproduceerde producten, ook na verloop van tijd, nog steeds voldoen aan de bepaalde prestaties uit de Initiële Type Test. Indien benodigd kan de VMRG gevelbouwer besluiten om aanvullende testen of berekeningen uit te voeren, zoals bijvoorbeeld bij modificaties van een bepaald gevelsysteem.

Als de prestatiebepalende onderdelen van een gevelsysteem ongewijzigd blijven, is het niet nodig om aanvullende testen uit te voeren.

Classificatie tabel uit NEN-EN 13830

19.3 Aluminium_CE-markering_Classificatie_tabel_uit_NEN-EN_13830.jpg


De Initiële Type Test (ITT) mag bij iedere Notified Body (certificatie instelling) in geheel Europa worden uitgevoerd mits deze is erkend door de EU. Een lijst van deze Notified Bodies kan hier worden gevonden. Overigens dient te worden opgemerkt dat niet voor de bepaling voor alle karakteristieken een Notified Body ingeschakeld hoeft te worden. De prestaties voor sommige karakteristieken mag een VMRG gevelbouwer zelf bepalen. In de desbetreffende norm staat aangegeven om welke karakteristieken het gaat.

De VMRG gevelbouwer hanteert een systeem van Interne Kwaliteit Bewaking (IKB). Hierdoor waarborgt de VMRG gevelbouwer de traceerbaarheid van de geleverde producten.

De Initiële Type Test kan in opdracht van drie verschillende partijen worden uitgevoerd:

  1. De VMRG gevelbouwer;
  2. Een aantal VMRG gevelbouwers gezamenlijk;
  3. De systeemleverancier.


De specifieke zaken die bij ieder van deze drie mogelijkheden aan de orde komen, worden in de volgende subparagrafen uitgewerkt.

19.3.1 Zelfstandige ITT

Indien een VMRG gevelbouwer een uniek eigen gevelsysteem voert, is de VMRG gevelbouwer ook zelf verantwoordelijk voor het uitvoeren van een Initiële Type Test (ITT) door een Notified Body (certificatie instelling). De VMRG gevelbouwer is exclusief eigenaar van de test- en beproevingsresultaten die hieruit voortvloeien. Geen enkele andere fabrikant mag hier gebruik van maken. Aan de hand van het testrapport en productiehandleidingen en met behulp van een systeem van Interne Kwaliteits Bewaking (IKB) kan de VMRG gevelbouwer zelfstandig verklaren wat de prestatie eigenschappen van een bepaald gevelelement zijn.

De VMRG gevelbouwer is verantwoordelijk voor de prestaties van het gevelelement.

19.3.2 Gezamenlijke ITT

Omdat voor de bepaling van de prestatie eigenschappen een dure en gecompliceerde prototypetest benodigd is, bestaat er ook de mogelijkheid om de Initiële Type Test (ITT) resultaten van een andere VMRG gevelbouwer of een groep van VMRG gevelbouwers te gebruiken. Hiervoor is wel een overeenkomst noodzakelijk tussen de verschillende partijen. Aan de hand van het testrapport en productiehandleidingen en met behulp van een systeem van Interne Kwaliteits Bewaking (IKB) kan de VMRG gevelbouwer zelfstandig verklaren wat de prestatie eigenschappen van een bepaald gevelelement zijn.

De VMRG gevelbouwer is verantwoordelijk voor de prestaties van het gevelelement.

19.3.3 ITT van systeemhuis

Indien de VMRG gevelbouwer gebruik maakt van een systeem van een zogenaamd “systeemhuis” is het systeemhuis verantwoordelijk voor het uitvoeren van een Initiële Type Test (ITT) door een Notified Body (certificatie instelling). Het systeemhuis is hiermee eigenaar van de test- en beproevingsresultaten die hieruit voortvloeien. Indien er een overeenkomst is gesloten tussen het systeemhuis en de VMRG gevelbouwer kan de VMRG gevelbouwer gebruik maken van test- en beproevingsresultaten. Aan de hand van een door het systeemhuis verzorgde productiehandleiding en met behulp van een systeem van Interne Kwaliteits Bewaking (IKB) kan de VMRG gevelbouwer zelfstandig verklaren wat de prestatie eigenschappen van een bepaald gevelelement zijn.

De VMRG gevelbouwer is verantwoordelijk voor de prestaties van het gevelelement.

19.3.4 Vliesgevels

Om testkosten te reduceren kan voor vliesgevels gebruik worden gemaakt van de overeenkomsten binnen een bepaalde familie vliesgevels. Dit wordt ook wel een vliesgevelsysteem genoemd. Op deze wijze hoeft niet voor iedere vliesgevel een aparte Initiële Type Test (ITT) plaats te vinden, maar kan eenvoudig aan de hand van het gebruikte vliesgevelsysteem worden bepaald wat de prestaties van de desbetreffende vliesgevel zijn. Van ieder gebruikt vliesgevelsysteem wordt dus één prototype getest. Het principe van de “worst case scenario” dient hierbij als uitgangspunt te worden genomen.

In onderstaand figuur wordt een voorbeeld gegeven van een representatief prototype voor het bepalen van de belangrijkste eigenschappen van een vliesgevel. Indien vereist kunnen natuurlijk ook andere eigenschappen worden toegevoegd.

Een voorbeeld van een prototype dat representatief is voor een vliesgevelsysteem

19.3.4 Aluminium_CE-markering_Vliesgevel-prototype.jpg


Opmerking: De onderbroken kaderlijnen markeren de relevante onderdelen voor de bepaling van de prestaties van het prototype. De test dient natuurlijk te worden uitgevoerd met het totale gevelelement.

De volgende onderdelen dient het prototype te bevatten:

  • Alle mogelijke T-verbindingen en varianten hierop;
  • Alle mogelijke dichtingen;
  • Alle ondersteunende systemen;
  • Verschillende stijl- en regeldieptes;
  • Alle drainage systemen moeten worden beoordeeld.


Soms zijn er additionele testen nodig op individuele componenten. Het toepassingsgebied van een vliesgevelsysteem kan in de tabel hieronder worden teruggevonden.

Toepassingsgebieden vliesgevels

19.3.4 Aluminium_CE-markering_Vliesgevel-toepassingsgebieden.jpg

 

19.4 Documenten: CE-markering en 'Declaration of Performance'(DOP)

19.4.1 Document CE-markering

Op de CE-markering kunnen de prestaties vermeld worden van de in de hEN (geharmoniseerde Europese Norm) genoemde essentiële karakteristieken voor het product. Voor ramen en deuren zijn deze als volgt:

  • Weerstand tegen externe brand
  • Reactie op brand
    • Brandwerendheid (E + EI)
    • Rookwerendheid
    • Zelfsluitend
  • Waterdichtheid
  • Gevaarlijke stoffen
  • Windbestendigheid
  • Weerstand tegen sneeuw en permanente belasting
  • Stootvastheid
  • Belastbaarheid van veiligheidsvoorzieningen
  • Hoogte
  • Ontgrendelbaarheid
  • Geluidprestatie
  • Warmteoverdracht
  • Stralingseigenschappen
  • Luchtdoorlatendheid


Voor vliesgevels zijn de essentiële karakteristieken grotendeels gelijk. Hiervoor wordt echter verwezen naar bijlage ZA van EN 13830.

Afhankelijk van het project waarin de gevel wordt toegepast kan het zijn dat niet alle essentiële karakteristieken verklaard hoeven te worden. Zo zijn de brand gerelateerde karakteristieken niet altijd van toepassing. In dat geval hoeft een karakteristiek niet op de CE-markering vermeld te worden.

De CE-markering die bij een product moet worden meegeleverd dient in elk geval de volgende gegevens te bevatten:

  1. CE-afbeelding
  2. Laatste twee cijfers van het jaar waarin het werd aangebracht
  3. Naam en contactgegevens van de fabrikant
  4. Unieke identificatiecode voor het producttype
  5. Referentie naar de bijbehorende DoP (DoP-nummer)
  6. Verwijzing naar de betreffende geharmoniseerde norm (hEN) (bijv. EN 13830: 2003)
  7. Beoogde toepassing(en) volgens hEN
  8. Dezelfde prestaties voor de essentiële eigenschap(pen) als opgegeven in de DoP (Opmerking: NPD’s uit DoP kunnen op de CE-markering weggelaten worden)
  9. Naam en ID-nummer van de betreffende Notified Body, indien van toepassing.


Een voorbeeld van een CE-markering is hieronder weergegeven.

Voorbeeld van een CE-markering voor ramen en deuren

19.4.1 Aluminium_CE-markering_Voorbeeld.jpg

19.4.2 DoP-verklaring

Naast het feit dat een product vergezeld moet worden van een CE-markering dient de VMRG gevelbouwer een prestatieverklaring (DoP) af te geven aan de afnemer van het product. Hiermee neemt de fabrikant de verantwoordelijkheid voor de opgegeven prestaties. Dit document wordt opgesteld wanneer het product op de markt wordt gebracht, in de (voer)taal van de lidstaat waar het product op de markt zou moeten verschijnen.

Op deze DoP dient voor alle essentiële karakteristieken vermeld te worden wat de prestatie is. Indien de prestatie niet bekend is kan volstaan worden met de vermelding van “npd” wat staat voor “no performance determined”.

De DoP-verklaring dient in elk geval de volgende gegevens te bevatten:

  1. DoP-nummer;
  2. Referentie naar het producttype;
  3. Naam en contactgegevens van de fabrikant;
  4. Systemen voor de beoordeling en verificatie van de prestatiebestendigheid (AVCP) (zie betreffende geharmoniseerde Europese norm (Eng. afkorting: hEN);
  5. Verwijzing naar de betreffende geharmoniseerde norm d.d.;
  6. Beoogde toepassing(en) volgens hEN;
  7. Voor de beoogde toepassing(en), een lijst van alle essentiële eigenschappen:
    • Prestatie (niveau / klasse / beschrijving) van tenminste één essentiële eigenschap;
    • Essentiële eigenschappen zonder opgegeven prestatie, aangegeven door "NPD" (No Performance Determined: geen prestatie vastgesteld);
    • Naam en ID-nummer van de betreffende Notified Body, indien van toepassing.
  8. Verklaring van verantwoordelijkheid en ondertekening.

Een voorbeeld van een DoP-verklaring is hieronder weergegeven.

Voorbeeld van een DoP-verklaring voor deuren

19.4.2 Aluminium_CE-markering_DoP.jpg


De norm voor brand- en rookwerende ramen en deuren (hEN 16034) valt per eind 2016 ook onder de CPR, met een overgangsperiode van 3 jaar. Dit betekent dat per eind 2016 CE markering gegeven mag worden. En dat per eind 2019 CE markering gegeven moet worden. De norm voor binnendeuren (prEN 14351-2) is nog in ontwikkeling. Het is dus ook nog niet toegestaan om dergelijke producten te voorzien van een CE-markering en om hiervoor een DoP-verklaring af te geven.

19.4.3 Combinatie document

Op basis van de vereiste inhoud en de voorkeur van de fabrikant bestaat er de mogelijkheid om de DoP en de CE-markering op dezelfde pagina te combineren. In dat geval moet het document voldoen aan de verplichtingen van beide documenten en voor beide doeleinden worden aangeboden. Eindproducten moeten vergezeld gaan van de CE-markering, maar de DoP mag apart worden overhandigd.